Taal - Haïtiaans Creools

Taal  >  Haïtiaans Creools

Haïtiaans Creools

Het Haïtiaans Creools, ook wel Kreyòl of Patua genoemd, is een creoolse taal die wordt gesproken op Haïti en op andere plaatsen waar de Haïtianen zich in de loop van de tijd hebben gevestigd, met name de Bahama's, Cuba, de Kaaimaneilanden, de Dominicaanse Republiek, Frans-Guyana, Guadeloupe, Puerto Rico en de Verenigde Staten. Het is enerzijds gebaseerd op het Frans en anderzijds op diverse Afrikaanse talen, met name de Gbe-talen. Daarnaast bevat het elementen uit het Arabisch, Spaans en Taíno. Tegenwoordig wordt het in toenemende mate door het Engels beïnvloed.

Het Kreyòl is van oudsher vooral de taal van het armere deel van de bevolking, de rijke elite spreekt uitsluitend Frans. Het heeft ca. 12 miljoen sprekers en heeft in 1961 door toedoen van Félix Morisseau-Leroy de status van officiële taal van Haïti gekregen naast het Frans, dat sinds het einde van de Haïtiaanse Revolutie in 1804 de enige voor gebruik in literaire werken toegestane taal van Haïti was. Bij deze vorm van taalpolitiek speelden onder andere racistische overwegingen een rol: het Kreyòl werd net als veel andere creooltalen in die tijd beschouwd als een gedegradeerde versie van een Indo-Europese taal - in dit geval het Frans - die door elementen uit talen die door inferieure volkeren werden gesproken negatief was beïnvloed. Tegenwoordig is het Kreyòl als volwaardige taal erkend en met name binnen Haïti aan een echte opmars bezig en wordt het behalve als taal van de literatuur ook gebruikt op de Haïtiaanse radio en televisie ter vervanging van het Frans.

De medeklinker /ŋ/ verschijnt alleen in Engelse leenwoorden zoals bèl filing ("goed gevoel").

Land (geografie)

Haïti

Haïti, officieel de Republiek Haïti (Frans: République d'Haïti, Kreyòl: Repiblik Ayiti), is een eilandstaat in de Caraïbische Zee. De republiek omvat het westelijke deel van het eiland Hispaniola en een aantal kleinere eilanden, waarvan Île de la Gonâve, Île de la Tortue en Île à Vache de grootste zijn. Haïti ligt oostelijk van Cuba en grenst in het oosten over 275 kilometer aan de Dominicaanse Republiek. Het land heeft een oppervlakte van 27.750 km² en een inwonertal van. De hoofdstad is Port-au-Prince.

Na een periode als Spaanse en later als Franse kolonie, werd Haïti onafhankelijk in 1804, na de Haïtiaanse Revolutie (de enige succesvolle slavenopstand in de geschiedenis ), geïnspireerd door de idealen van de Franse Revolutie die woedde in het moederland. Haïti was daarmee het eerste onafhankelijke land in Latijns-Amerika en het eerste postkoloniale zwarte land ter wereld.

Taal

Haitian Creole language (English)  Lingua creola haitiana (Italiano)  Haïtiaans Creools (Nederlands)  Créole haïtien (Français)  Haitianische Sprache (Deutsch)  Língua crioula haitiana (Português)  Гаитянский креольский язык (Русский)  Criollo haitiano (Español)  Język kreolski haitański (Polski)  海地克里奧爾語 (中文)  Haitisk kreol (Svenska)  Limba creolă haitiană (Română)  ハイチ語 (日本語)  Гаїтянська креольська мова (Українська)  Хаитянски креолски език (Български)  아이티어 (한국어)  Haitin kieli (Suomi)  Bahasa Kreol Haiti (Bahasa Indonesia)  Haičio kreolų kalba (Lietuvių)  Haitisk (Dansk)  Haitská kreolština (Česky)  Haiti Kreyolu (Türkçe)  Haiti kreol nyelv (Magyar)  Haićanski kreolski jezik (Hrvatski)  ภาษาครีโอลเฮติ (ไทย)  Haitiešu valoda (Latviešu)  Αϊτινή κρεολή γλώσσα (Ελληνικά)  Creole Haiti (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com