Taal - Tsjetsjeens

Taal  >  Tsjetsjeens

Tsjetsjeens

Het Tsjetsjeens (Нохчийн мотт, Noxçiyn mott, middeleeuws Tsjetsjeens: نوًچین موت) is een Kaukasische taal, die behoort tot de Nach-Dagestaanse taalfamilie, die gesproken wordt door de Tsjetsjenen. Het Tsjetsjeens heeft ongeveer 1,2 miljoen sprekers en wordt vooral gesproken in Rusland (Tsjetsjenië) en enkele Arabische landen (vooral Jordanië). Het Tsjetsjeens heeft veel Russische leenwoorden, maar ook Turkse en Arabische.

De nauwste verwant van het Tsjetsjeens is het Ingoesjetisch, de taal die in Ingoesjetië gesproken wordt.

Het Tsjetsjeens werd aanvankelijk geschreven in het Arabische alfabet. Na de Oktoberrevolutie, in de jaren twintig, werd een Latijns alfabet aangenomen dat een aantal speciale symbolen en diakritische tekens bevatte, maar dat de lengte van de klinkers niet goed weergaf. Vanaf 1938 werd het cyrillische alfabet (нохчийн алфавит/noḫčijn alfawit) gebruikt voor het Tsjetsjeens, dat echter nog minder klinkers onderscheidde. Dit alfabet gebruikt de Palotsjka (Ӏ) om aan te geven dat de daarvoor staande medeklinker een ejectief is (wordt in meerdere Kaukasische talen gebruikt). In 1992 nam de de facto onafhankelijke Tsjetsjeense republiek Itsjkerië onder Dzjochar Doedajev een nieuw Latijns alfabet (noxçiyƞ alfavit) aan. Dit alfabet is een mechanische transliteratie van het cyrillisch naar een nieuw Latijns systeem dat gebaseerd is op het Turks alfabet en op de spelling van het Azerbeidzjaans en dat een aantal speciale diakritische tekens bevat. Momenteel wordt het cyrillische alfabet, net als in andere Russische deelgebieden, in officiële contexten gebruikt, alsook binnen het openbare leven. Het Latijnse alfabet wordt veel minder gebruikt en heeft relatief weinig bekendheid bij de bevolking.

Geen van beide alfabetten onderscheidt alle klinkers van het Tsjetsjeens met volledige nauwkeurigheid.

De onderstaande tabel laat de beide laatste alfabetten zien, zoals ze zijn vermeld op transliteration.eki.ee Let op: diakritische tekens zijn mogelijk soms niet helemaal goed weergegeven.

Land (geografie)

Rusland

Rusland (Russisch: Россия, Rossija), officieel ook de Russische Federatie (Russisch: Российская Федерация, Rossijskaja Federatsija), is een land dat geografisch gedeeltelijk gelegen is in Europa (Europees Rusland) en gedeeltelijk in Azië. Vanuit politiek perspectief is het echter Europees, omdat de belangrijkste delen (waaronder de hoofdstad) in het Europese deel liggen en ruim 70% van de bevolking hier woont. Moskou is de grootste stad, de hoofdstad en het economisch hart van Rusland. Hier zetelt de regering.

Met zijn oppervlakte van is Rusland het grootste land ter wereld, bijna tweemaal zo groot als het daaropvolgende land, Canada. Qua inwonertal is Rusland het negende land ter wereld. Rusland deelt zijn grenzen met de volgende veertien landen (tegen de klok in van noordwest naar zuidoost): Noorwegen, Finland, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Wit-Rusland, Oekraïne, Georgië, Azerbeidzjan, Kazachstan, China, Mongolië en Noord-Korea. Verder is het door een smalle zeestraat gescheiden van de Verenigde Staten (Alaska) en Japan. De oblast Kaliningrad is een exclave, ingeklemd tussen Polen en Litouwen.

Taal

Chechen language (English)  Lingua cecena (Italiano)  Tsjetsjeens (Nederlands)  Tchétchène (Français)  Tschetschenische Sprache (Deutsch)  Língua chechena (Português)  Чеченский язык (Русский)  Idioma checheno (Español)  Język czeczeński (Polski)  車臣語 (中文)  Tjetjenska (Svenska)  Limba cecenă (Română)  チェチェン語 (日本語)  Чеченська мова (Українська)  Чеченски език (Български)  체첸어 (한국어)  Tšetšeenin kieli (Suomi)  Bahasa Chechnya (Bahasa Indonesia)  Čečėnų kalba (Lietuvių)  Tjetjensk (Dansk)  Čečenština (Česky)  Çeçence (Türkçe)  Чеченски језик (Српски / Srpski)  Tšetšeeni keel (Eesti)  Csecsen nyelv (Magyar)  Čečenski jezik (Hrvatski)  ภาษาเชเชน (ไทย)  Čečenščina (Slovenščina)  Čečenu valoda (Latviešu)  Tiếng Chechnya (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com