Dil - Kırgızca

Dil  >  Kırgızca

Kırgızca

Kırgızca veya Kırgız Türkçesi (Kırgızca: кыргыз тили (Kiril), kırgız tili (Latin), قىرعىزچا, قىرعىز تىلى), Altay dilleri'nin Türk dili'nin dallarından Kıpçak grubuna ait bir Türk dilidir. Kazakça ile yakın özellikler gösteren Kırgızca, yaklaşık 5 milyon kişi tarafından konuşulmakta olup Kırgızistan'ın birinci resmî dilidir.

Sözcük başı Ortak Türkçe asıllı kelimeler y'ler c'ye dönüşmüştür; yol: жол (col), yıldız: жылдыз (cıldız) vb. Eklerde de değişme olur, yuvarlak ünlüler kendinden sonraki ünlüleri etkiler: bölmö: бөлмэ (bölme), köpölöktördön: кэлэбэклэрдэн (kelebeklerden), bazı b ile başlayan kelimeler m olabilir: boyun: боюн (moyun), bun (sıkıntı): муң (muñ; ñ nazal n, ŋ ve ng sesi verir).

Kırgızcanın eski şekilleri 24 harfli Orhun yazısı ile yazılmıştır. Günümüzde ise Kırgızca bazı ilave harfler kullanılarak Türkiye'de Latin alfabesi, Kırgızıstan'da Kiril alfabesi ve Çin'de Arap alfabesi ile yazılabilmektedir.

Ülke

Kırgızistan

Kırgızistan (Kırgızca: Кыргызстан, ; Rusça: Киргизия, Kirgiziya), Orta Asya'da bir ülkedir. Kırgızistan, (Azerbaycan, Kazakistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Türkiye, ve Türkmenistan ile birlikte) günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletlerinden biri olup Türk Keneşi ve TÜRKSOY'un üyesidir. Denize kıyısı olmayan ülkenin komşuları kuzeyde Kazakistan; batıda Özbekistan, güneybatıda Tacikistan ve güneydoğuda Çin'dir.

Kırgızistan, "Kırgız ülkesi" manasına gelir. Kırgız adının kökeni hakkında ise birkaç teori vardır. Bunlardan birincisi -iz eki (iki - iz = ikiz vb.) almış "kırk"tır. Yani Kırk-ız, "Kırklar"dır Bir başka teoriye göre de "Kırgız" adı, "kırk uz" yani "kırk boy" anlamına gelmektedir ve Kırgız bayrağındaki kırk ışınlı güneş de bu kırk boyu temsil etmektedir. Konu ile ilgili diğer bir teori de Prof. Dr. Nadir Devlet'in Çağdaş Türkiler kitabında geçmektedir. O da Kırgız adı Türkçede kır - gez'mekten geldiğini söylemiştir.

Dil

Kirghiz language (English)  Lingua kirghisa (Italiano)  Kirgizisch (Nederlands)  Kirghize (Français)  Kirgisische Sprache (Deutsch)  Língua quirguiz (Português)  Киргизский язык (Русский)  Idioma kirguís (Español)  Język kirgiski (Polski)  柯尔克孜语 (中文)  Kirgiziska (Svenska)  Limba kirghiză (Română)  キルギス語 (日本語)  Киргизька мова (Українська)  Киргизки език (Български)  키르기스어 (한국어)  Kirgiisin kieli (Suomi)  Bahasa Kirgiz (Bahasa Indonesia)  Kirgizų kalba (Lietuvių)  Kirgisisk (Dansk)  Kyrgyzština (Česky)  Kırgızca (Türkçe)  Киргиски језик (Српски / Srpski)  Kirgiisi keel (Eesti)  Kirgizština (Slovenčina)  Kirgiz nyelv (Magyar)  Kirgiski jezik (Hrvatski)  ภาษาคีร์กีซ (ไทย)  Kirgīzu valoda (Latviešu)  Κιργιζική γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng Kyrgyz (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com