Dil - Keçuva dilleri

Dil  >  Keçuva dilleri

Keçuva dilleri

Keçuva dili (Ketschua, Quichua, Keshwa veya Keçua), Güney Amerika'nın And Dağları'ndaki bölgelerinde konuşulan bir dildir. And-Ekvator dil ailesine aittir ve yerli Amerika dilleri içinde en çok konuşanı olan dildir.

Quechua konuşanlar kendi dillerini Runa simi olarak adlandırırlar (runa "insan" ve simi "sözcük", yani "insan sözcüğü").

Quechua dilinin konuşulduğu bölge, Kolombiya'nın güneyinden başlayarak, Ekvador'un büyük kısmını da kapsayarak, Peru ve Bolivya üzerinden Şili ve Arjantin'in kuzeyine kadar uzanır. Konuşanların büyük bölümü Peru'da olup burasını Bolivya ve Ekvador takip eder. Diğer ülkelerde küçük azınlıklar bu dile hakimdir.

Bugün Quechua, tahminen 7 milyondan fazla kişi tarafından konuşulur (buradaki tahminler kuvvetli sapmalar gösterir). Amerika kıtalarının en çok konuşulan yerli dilidir. Güney Amerika'da, İspanyolca ve Portekizceden sonra konuşanların sayısı bakımından üçüncü çok konuşulan dildir.

Dilin en çok konuşulduğu bölge olan Peru ve Bolivya'da nüfus sayımı (Peru:1993 Bolivya:2001) esnasında konuşan kişi verilerine ulaşılmıştır. Ekvador, Kolombiya, Arjantin ve Şili için bu veriler tamamen eksiktir ve sadece, yukarıda da belirtildiği gibi kuvvetli sapma gösteren tahminler yapılır. Diğer iki ülkedeki nüfus sayımı sonuçlarında fark edilen ise, kullanılan ana dili sorulu nüfus sayımının, okul öncesi çocukları kapsamadığıdır. Kısacası gerçek rakamlar, resmi rakamların bariz olarak üstünde yer alır. Çok uzun zamandır gözlemlenen eğilim ise, aşağılanan bir dilin bilinmesini insanların anketlerde bildirmemeleridir. Diğer bir unsur da iki ve daha fazla dil bilgisinin son nüfus sayımlarında uygun bir tarzda derlenmemesidir. Şüphesiz göz ardı edilmemelidir ki, dili bilenlerin büyük bir bölümünün, çeşitli nedenlerden dolayı günlük hayatta ihtiyaçlarını İspanyolca olarak görmeleridir. Özellikle büyük şehirlerde Quechua konuşmaya neredeyse izin yok gibidir.

Dilin ülkelere göre dağılımı

* Bolivya: 1.576.846 (Nüfus sayımı 2001)

* Peru: 3.177.938 (Nüfus sayımı 1993)

* Ekvador: 750.000 - 2.000.000 (tahmini)

* Arjantin: 50.000 - 120.000 (tahmini)

Ülke

Bolivya

Bolivya, (İspanyolca: Estado Plurinacional de Bolívia) Güney Amerika ülkesidir. Başkenti Sucre olup; La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Potosi diğer önemli şehirlerinden birkaçıdır.

Ülke İspanyol sömürgeciliği döneminde Yukarı Peru olarak adlandırılan bu bölgeye daha sonra Güney Amerika'yı İspanyol boyunduruğundan kurtaran Simon Bolivar'ın anısına Bolivya (Bolivar'ın ülkesi) ismi verilmiştir.

Peru

Peru, (İspanyolca: ', Quechua: Piruw, Aymara: Piruw) ya da resmî adıyla Peru Cumhuriyeti (İspanyolca ', Quechua: Piruw Mama Llaqta, Aymara: Piruw Suyu) Güney Amerika'nın batısında bir ülkedir. Kuzeyde Ekvador ve Kolombiya, doğuda Brezilya, güneydoğuda Bolivya, güneyde Şili ve batıda Büyük Okyanus'la sınırlıdır.

Dil

Quechua language (English)  Lingue quechua (Italiano)  Quechua (Nederlands)  Quechua (Français)  Quechua (Deutsch)  Língua quíchua (Português)  Кечуанские языки (Русский)  Lenguas quechuas (Español)  Język keczua (Polski)  克丘亞語 (中文)  Quechua (Svenska)  Limbi quechua (Română)  ケチュア語族 (日本語)  Кечуа (Українська)  Кечуа (Български)  케추아어족 (한국어)  Ketšua (Suomi)  Bahasa Quechua (Bahasa Indonesia)  Kečujų kalba (Lietuvių)  Quechua (Dansk)  Kečuánština (Česky)  Keçuva dilleri (Türkçe)  Кечуа (Српски / Srpski)  Ketšua keel (Eesti)  Kečuánčina (Slovenčina)  Kecsua nyelv (Magyar)  Kečuanski jezik (Hrvatski)  ภาษาเกชัว (ไทย)  Kečuanščina (Slovenščina)  Kečvu valoda (Latviešu)  Γλώσσες Κέτσουα (Ελληνικά)  Nhóm ngôn ngữ Quechua (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com