Taal - Lets

Taal  >  Lets

Lets

Het Lets (Lets: Latviešu) is een Indo-Europese taal, behorend tot de Baltische taalgroep binnen die grote familie. Het is de officiële taal van Letland.

Het Lets is nauw verwant met het Litouws. Beide talen hebben zeven naamvallen: nominatief, genitief, datief, accusatief, instrumentalis, locatief en vocatief. Wel is het Lets in verschillende opzichten verder geëvolueerd. Onder invloed van naburige Finoegrische talen ligt in het Lets de klemtoon steeds op de eerste lettergreep. De dualis (tweevoud) is in het Lets verloren gegaan, evenals het onzijdige grammaticale geslacht (de taal maakt wel onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke woorden).

Behouden is het onderscheid tussen bepaalde en onbepaalde vormen van het bijvoeglijk naamwoord. Het Lets, dat geen lidwoorden heeft, maakt derhalve door middel van verschillende vormen van het woord voor 'groot' onderscheid tussen 'een grote stad' en 'de grote stad'.

De oudste Letse tekst is een katholieke catechismus en dateert uit 1585. Een jaar later werd deze door een lutherse catechismus gevolgd.

Opvallende elementen in het Letse schrift zijn liggende streepjes boven de klinkers, die lengte of intonatie aangeven. Daarnaast kent het Lets de cedille: de Ģ, Ķ, Ļ en Ņ worden hierdoor gepalataliseerd en worden uitgesproken met een lichte j-klank erna.

Als een van de weinige Indo-Europese talen is het Lets een pitch-accenttaal: de beklemtoonde lettergreep in een woord kan anders worden geïntoneerd, waardoor betekenisverschil ontstaat.

opmerkingen

1. Het is een twistpunt of de instrumentalis wel of niet bestaat in het Lets. De instrumentalis is immers in feite het voorzetsel "ar"(met), dat in het enk. de accusatief gebruikt en in het mv. de datief. Omdat dit voorzetsel af en toe wordt weggelaten, zien velen dit toch als een aparte naamval.

2. De datief kan bij bepaalde ww. ook de functie lijdend voorwerp hebben. Enkele voorbeelden van werkwoorden waarbij de datief gebruikt worden zijn klausīt (gehoorzamen), palīdzēt (helpen) en ticēt (geloven).

Suns klausa manam tēvam. De hond gehoorzaamt mijn vader. Mēs jums palīdzēsim. Wij zullen jullie helpen.

Land (geografie)

Letland

Letland (Lets: Latvija; Letgaals: Latveja; Lijfs: Lețmō), officieel de Republiek Letland (Lets: Latvijas Republika), is een land in Noordoost-Europa en een van de Baltische landen aan de Oostzee. Het land wordt begrensd door Estland in het noorden, Litouwen en Wit-Rusland in het zuiden, Rusland in het oosten en het deelt een zeegrens met Zweden in het westen. Letland, met 2.067.887 (2011) inwoners en een oppervlakte van 64.589 km², behoort tot de minst- en dunstbevolkte landen van de Europese Unie. De hoofdstad van Letland is Riga, de officiële taal is het Lets en de munteenheid de euro (per 1 januari 2014, voorheen was het de Letse lats). Het land kent een gematigd landklimaat.

De Letten zijn een Baltisch volk en Lets is een Indo-Europese taal. Samen met de Fins-Oegrische Lijven vormen ze de oorspronkelijke bevolkingsgroepen van Letland. Het land is geografisch, qua oppervlakte en inwonersaantal het middelste van drie Baltische landen: Estland, Letland en Litouwen. Lets en Litouws zijn verwant als de enige twee nog levende Indo-Europese Baltische talen. Inheemse minderheidstalen zijn het Letgaals en het bijna uitgestorven Fins-Oegrische Lijfs, dat aan het Estisch verwant is. Letland en Estland delen een lange geschiedenis: het historische Lijfland, tijden van Baltisch-Duitse, Pools-Litouwse, Zweedse, Russische, nazi-Duitse en Sovjet overheersing, 13e-eeuwse kerstening en de 16e-eeuwse protestantse Reformatie. In beide landen is een groot deel van de bevolking etnisch Rus: 26,9% in Letland, 26% in Estland. Letland is overwegend protestants (evangelisch-luthers), met uitzondering van de regio Letgallen, die voornamelijk rooms-katholiek is.

Taal

Latvian language (English)  Lingua lettone (Italiano)  Lets (Nederlands)  Letton (Français)  Lettische Sprache (Deutsch)  Língua letã (Português)  Латышский язык (Русский)  Idioma letón (Español)  Język łotewski (Polski)  拉脱维亚语 (中文)  Lettiska (Svenska)  Limba letonă (Română)  ラトビア語 (日本語)  Латиська мова (Українська)  Латвийски език (Български)  라트비아어 (한국어)  Latvian kieli (Suomi)  Bahasa Latvi (Bahasa Indonesia)  Latvių kalba (Lietuvių)  Lettisk (Dansk)  Lotyština (Česky)  Letonca (Türkçe)  Летонски језик (Српски / Srpski)  Läti keel (Eesti)  Lotyština (Slovenčina)  Lett nyelv (Magyar)  Letonski jezik (Hrvatski)  ภาษาลัตเวีย (ไทย)  Latvijščina (Slovenščina)  Latviešu valoda (Latviešu)  Λετονική γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng Latvia (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com