Taal - Manx-Gaelisch

Taal  >  Manx-Gaelisch

Manx-Gaelisch

Het Manx-Gaelisch of kortweg Manx is een taal die tot in de jaren 70 van de 20e eeuw werd gesproken op het eiland Man. Het is taalkundig gezien het meest verwant aan het oude Iers-Gaelisch, en dan vooral het dialect van Ulster, de dialecten van Galloway en de variant van het Schots-Gaelisch zoals dat op de Hebriden wordt gesproken. De taal is ontstaan rond de 5e eeuw en wordt door haar sprekers Gaelg Vanninagh genoemd.

De laatste echte moedertaalspreker van het Manx was Ned Maddrell, die in 1974 stierf. Daarna leefde het Manx kunstmatig weer op, en mensen begonnen het weer als tweede taal te leren. Veel kinderen die nu worden geboren, worden zowel in het Engels als het Manx opgevoed. De regering van het eiland bevordert de taal en er kunnen lessen e.d. in het Manx worden gevolgd. Niettemin geldt het Manx tegenwoordig officieel als dode taal.

Het Manx is het meest van alle Keltische talen beïnvloed door het Oudnoors, doordat vele Vikingen zich op het eiland vestigden.

Al met al is/was het Manx dus een minderheidstaal, en als zodanig wordt het ook erkend door de Europese Unie, het VK en Ierland. Vanaf de 17de eeuw werden boeken als de Bijbel ook in het Manx vertaald, maar vóór die tijd zijn er weinig geschreven bronnen van de taal teruggevonden.

Omdat het Manx zich zonder literatuur of geschriften ontwikkelde, en de eerste originele tekst (een Bijbelvertaling) in deze taal pas in 1830 uitkwam, wordt ze geschreven zoals een Engelsman die de taal voor het eerst zou horen, ze zou schrijven, met referenties naar de schrijfwijze die al bestond voor het Iers-Gaelisch.

Land (geografie)

Man



Het eiland Man (Engels: Isle of Man of Mann, Manx: Ellan Vannin of Mannix) is een eiland in de Ierse Zee. Het is net als de Kanaaleilanden een Brits Kroonbezit. Het is geen onderdeel van het Verenigd Koninkrijk (al wordt het daar vaak mee geassocieerd), noch van de Europese Unie. Het staatshoofd is Elizabeth II, die de titel Lord of Mann voert. De staatsvorm is een constitutionele democratie.

Taal

Manx language (English)  Lingua mannese (Italiano)  Manx-Gaelisch (Nederlands)  Mannois (Français)  Manx (Deutsch)  Língua manesa (Português)  Мэнский язык (Русский)  Idioma manés (Español)  Język manx (Polski)  曼島語 (中文)  Manx (Svenska)  Limba manx (Română)  マン島語 (日本語)  Менська мова (Українська)  맨어 (한국어)  Manksin kieli (Suomi)  Bahasa Manx (Bahasa Indonesia)  Meniečių kalba (Lietuvių)  Manx (Dansk)  Manština (Česky)  Man dili (Türkçe)  Манкс (Српски / Srpski)  Mänksi keel (Eesti)  Mančina (Slovenčina)  Manx nyelv (Magyar)  Manski jezik (Hrvatski)  Manska gelščina (Slovenščina)  Meniešu valoda (Latviešu)  Γλώσσα Μανξ (Ελληνικά)  Tiếng Manx (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com