Język - Język baszkirski

Język  >  Język baszkirski

Język baszkirski

Język baszkirski (nazwa własna: []) – język Baszkirów, należący do kipczackiej grupy języków tureckich. Ten język jest najbliżej spokrewniony z językiem tatarskim, jednak znacznie odróżnia się od niego fonetycznie i gramatycznie.

Językiem baszkirskim posługuje się głównie ludność Baszkortostanu, republiki autonomicznej, wchodzącej w skład Federacji Rosyjskiej, oraz sąsiadujących z Baszkirią obwodów. Według spisu powszechnego z 1989 r. liczba użytkowników języka wynosiła 1 047 000 osób, natomiast dane szacunkowe za rok 2002 mówią o niespełna 1,4 mln osób. . W przeszłości tatarski był wykorzystywany przez Baszkirów jako język literacki.

Wyróżnia się trzy główne dialekty języka baszkirskiego: południowy, wschodni oraz północno-zachodni.

Literacki język baszkirski powstał po rewolucji październikowej, w wyniku starań Partii Komunistycznej. Wcześniej baszkirscy intelektualiści posługiwali się w piśmie głównie językiem turki, ewentualnie dodając do niego baszkirskie słownictwo. W roku 1921 uchwalono postanowienie dotyczące utworzenia literackiego baszkirskiego na podstawie dialektów południowo-wschodnich. Pierwszą oficjalną publikacją była gazeta "Baszkortostan" – pismo Partii Komunistycznej, wydawane od 1924 roku do dziś. Pierwszą książkę w języku baszkirskim wydano w 1926 r.

W latach 50. XX wieku ludność baszkirska stopniowo ulegała rusyfikacji. Reforma edukacji z 1958 roku znosiła podstawę prawną do nauczania baszkirskiego w szkołach, a od lat 80. rodzice domagali się wręcz jego usunięcia ze szkół na rzecz rosyjskiego. Według spisu powszechnego z 1989 roku 10% Baszkirów uważało za swój główny język rosyjski, a 20% tatarski. Około 25% Baszkirów w ogóle nie władała baszkirskim.

Sytuacja zmieniła się w latach 90., po uzyskaniu autonomii. W roku 1999 weszło w życie prawo "O językach narodów Republiki Baszkortostan". Ustanowiło ono rosyjski i baszkirski państwowymi językami Baszkortostanu, tym samym baszkirski zyskał status języka urzędowego. Przy Radzie Ministrów Republiki Baszkortostan ustanowiono specjalną komisję, która miała się zajmować realizacją prawa do używania baszkirskiego w życiu codziennym, a przy Prezydium Najwyższej Rady Republiki Baszkortostan komisję terminologiczną, mającą uporządkować baszkirską leksykografię.

Język

Bashkir language (English)  Lingua baschira (Italiano)  Basjkiers (Nederlands)  Bachkir (Français)  Baschkirische Sprache (Deutsch)  Língua basquir (Português)  Башкирский язык (Русский)  Idioma baskir (Español)  Język baszkirski (Polski)  巴什基尔语 (中文)  Basjkiriska (Svenska)  Limba bașchiră (Română)  バシキール語 (日本語)  Башкирська мова (Українська)  Башкирски език (Български)  바시키르어 (한국어)  Baškiirin kieli (Suomi)  Bahasa Bashkir (Bahasa Indonesia)  Baškirų kalba (Lietuvių)  Basjkirsk (Dansk)  Baškirština (Česky)  Başkurtça (Türkçe)  Башкирски језик (Српски / Srpski)  Baškiiri keel (Eesti)  Baškirčina (Slovenčina)  Baskír nyelv (Magyar)  Baškirski jezik (Hrvatski)  ภาษาแบชเคียร์ (ไทย)  Baškirščina (Slovenščina)  Baškīru valoda (Latviešu)  Γλώσσα Μπασκίρ (Ελληνικά)  Tiếng Bashkir (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com