Język - Język gruziński

Język  >  Język gruziński

Język gruziński

Język gruziński (gruz. , ) – język kartwelski, używany przez ok. 4,2 mln osób głównie w Gruzji, gdzie jest językiem urzędowym, oraz przez dalsze 2,5 mln w Turcji, Rosji, USA i Europie, jak też przez niewielkie grupy w Iranie (tj. Gruzini ferejdańscy) i Azerbejdżanie (Ingilojcy). Jest też używany jako język literacki przez zamieszkujące Gruzję niewielkie wspólnoty etniczne, nieposiadające piśmiennictwa we własnych językach: przez Swanów, Megrelów i Lazów.

Język gruziński, wraz z językami swańskim, megrelskim oraz lazyjskim, tworzy południowokaukaską (zwaną też kartwelską) rodzinę językową, niegdyś błędnie łączoną z innymi rodzinami Kaukazu, stanowiąc najbardziej liczny i jednocześnie najważniejszy jej język.

Język gruziński zapisywany jest alfabetem gruzińskim, który pochodzi najprawdopodobniej od spółgłoskowego pisma syryjskiego. Gruziński ma bardzo długą tradycję piśmienniczą, sięgającą przynajmniej V w. Wśród gruzińskich badaczy panuje powszechne przekonanie, że pierwszy alfabet języka gruzińskiego powstał najpóźniej na przełomie IV i III w. p.n.e., za czasów króla Parnawaza I. Najstarszym zachowanym zabytkiem literatury jest powstały w V w. żywot św. Szuszanik, którego autorem jest Jakub Curtaweli, a uważanym za najważniejsze dzieło literatury gruzińskiej jest XII-wieczny epos Rycerz w tygrysiej skórze autorstwa Szoty Rustawelego. Język gruziński posiada też bardzo bogatą literaturę sakralną, której autorami nierzadko bywali gruzińscy władcy np.: Dawid IV Budowniczy.

W dziejach języka wyróżnia się dwa główne okresy: starogruziński V w.-XI w. oraz nowogruziński - od XII w.

Język gruziński zawiera również liczne zapożyczenia z licznych języków, z którymi miał kontakt na przestrzeni dziejów. Te obejmują m.in. język arabski, perski, turecki, grecki, łacinę, rosyjski czy wreszcie język angielski. Istnieją też pożyczki z innych języków Kaukazu, jak np.: z armeńskiego kalaki "miasto", osetyjskiego ludi "piwo" czy abchaskiego dzghwa "morze".

Do najwybitniejszych badaczy języka gruzińskiego zalicza się: Tamaza Gamkrelidzego, Arnolda Czikobawę oraz Georges'a Dumézila.

Country

Gruzja

Gruzja (gruz.: საქართველო, trb.: Sakartwelo) – państwo położone na pograniczu Europy i Azji, w Kaukazie Południowym. Graniczy na północy z Rosją, na południu z Armenią i Turcją, a na wschodzie z Azerbejdżanem; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.

Gruzja jest członkiem Rady Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, GUAM, Organizacji Współpracy Gospodarczej Państw Morza Czarnego, i Eurocontrol. Od 2014 Gruzja jest krajem stowarzyszonym z Unią Europejską, a od 2016 jest członkiem strefy wolnego handlu z Unią Europejską.

Język

Georgian language (English)  Lingua georgiana (Italiano)  Georgisch (Nederlands)  Géorgien (Français)  Georgische Sprache (Deutsch)  Língua georgiana (Português)  Грузинский язык (Русский)  Idioma georgiano (Español)  Język gruziński (Polski)  格鲁吉亚语 (中文)  Georgiska (Svenska)  Limba georgiană (Română)  グルジア語 (日本語)  Грузинська мова (Українська)  Грузински език (Български)  조지아어 (한국어)  Georgian kieli (Suomi)  Bahasa Georgia (Bahasa Indonesia)  Gruzinų kalba (Lietuvių)  Georgisk (Dansk)  Gruzínština (Česky)  Gürcüce (Türkçe)  Грузински језик (Српски / Srpski)  Gruusia keel (Eesti)  Gruzínčina (Slovenčina)  Grúz nyelv (Magyar)  Gruzijski jezik (Hrvatski)  ภาษาจอร์เจีย (ไทย)  Gruzinščina (Slovenščina)  Gruzīnu valoda (Latviešu)  Γεωργιανή γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng Gruzia (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com