Język - Język irlandzki

Język  >  Język irlandzki

Język irlandzki

Język irlandzki, język iryjski (Gaeilge, wym. ) – język z grupy goidelskiej języków celtyckich, język narodowy Irlandczyków. Język urzędowy Republiki Irlandii (obok angielskiego).

W 2011 około 1,77 miliona mieszkańców Irlandii zadeklarowało, że posiada jakąkolwiek znajomość swojego języka narodowego, wyniesioną głównie ze szkolnych lekcji. Na co dzień używa go ok. 77 tys. osób, z czego ponad 66 tysięcy w regionach Gaeltacht, zaś liczba osób deklarujących używanie języka rzadziej niż codziennie wynosi ponad 700 tysięcy.

Wiele nazwisk i nazw miejscowości irlandzkich pochodzi z właśnie tego języka, np.:

* Belfast – Béal Feirste – Zatoka piaszczystych brzegów,

* Cork – Corcaigh – Bagno,

* Ennis – Inis – Wyspa.

Do zapisu języka irlandzkiego używa się alfabetu łacińskiego. Do niedawna w powszechnym użyciu był dość odmienny od powszechnie przyjętego w piśmie łacińskim krój liter, nazywany alfabetem irlandzkim, który także obecnie jest używany, aczkolwiek sporadycznie. We wczesnym średniowieczu do zapisu języka (staro)irlandzkiego używane było pismo ogamiczne. Najstarsze inskrypcje zapisane właśnie tym pismem pochodzą z V wieku.

Przodkiem języka irlandzkiego jest język staroirlandzki, który dał początek także szkockiemu gaelickiemu oraz językowi manx. Shelta to język mieszany powstały w wyniku intensywnego angielsko-irlandzkiego kontaktu językowego.

Historia języka irlandzkiego sięga 2500 lat. Najstarsze zapisy zachowały się na grobowcach w piśmie ogamicznym. O języku staroirlandzkim można mówić dopiero począwszy od VII wieku n.e. Był to język bogatej literatury, głównie poezji i epiki. Język ten przetrwał do X wieku, kiedy to na tyle różnił się już od języka mówionego niższych warstw społecznych, że poza tworzoną w ośrodkach monastycznych literaturą, był już praktycznie językiem martwym. Na bazie dialektów mówionych rozwinął się wówczas język średnioirlandzki, istniejący aż do XIII wieku.

Przez kolejne 400 lat używano normy literackiej języka irlandzkiego określanej często mianem języka wczesnonowoirlandzkiego lub klasycznego irlandzkiego. Był to przede wszystkim język literatury, szczególnie w końcowym okresie swojego rozwoju znacznie różnił się od języka mówionego.

Country

Irlandia

Irlandia – trzecia pod względem wielkości wyspa w Europie. Pod względem politycznym wyspa podzielona jest na dwie części: Irlandię i Irlandię Północną, która jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Język

Irish language (English)  Lingua irlandese (Italiano)  Iers (Nederlands)  Irlandais (Français)  Irische Sprache (Deutsch)  Língua irlandesa (Português)  Ирландский язык (Русский)  Idioma irlandés (Español)  Język irlandzki (Polski)  愛爾蘭語 (中文)  Iriska (Svenska)  Limba irlandeză (Română)  アイルランド語 (日本語)  Ірландська мова (Українська)  Ирландски език (Български)  아일랜드어 (한국어)  Iiri (Suomi)  Bahasa Irlandia (Bahasa Indonesia)  Airių kalba (Lietuvių)  Irsk (Dansk)  Irština (Česky)  İrlandaca (Türkçe)  Ирски језик (Српски / Srpski)  Iiri keel (Eesti)  Írčina (Slovenčina)  Ír nyelv (Magyar)  Irski jezik (Hrvatski)  ภาษาไอริช (ไทย)  Irska gelščina (Slovenščina)  Īru valoda (Latviešu)  Ιρλανδική γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng Ireland (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com