Język - Język tatarski

Język  >  Język tatarski

Język tatarski

Język tatarski (nazwy własne, ) – język z kipczackiej grupy turkijskiej rodziny językowej. Jest używany przez Tatarów. Głównym miejscem występowania języka tatarskiego jest Tatarstan i pozostałe regiony Rosji. Poza tym językiem tatarskim posługują się m.in. niektórzy mieszkańcy krajów byłego ZSRR, w tym Ukrainy, a także Turcji, Chin, Finlandii. Obecna liczba ludzi mówiących tym językiem jest szacowana na 6 496 600.

Wyróżnia się 3 dialekty: centralny (Tatarstan, Baszkiria), zachodni (obwody Niżnonowogrodzki, Saratowski, Wołgogradzki, Samarski, Czuwaszja, Baszkiria i Mordowia oraz tereny przyległe) i wschodni (Syberia Zachodnia).

W XIX wieku uformował się współczesny język literacki (Kajum Nasyry, Galiasgar Kamal i inni).

Wykorzystywany do zapisu języka tatarskiego alfabet grażdański poszerzony został o szereg znaków, służących do zapisu dźwięków charakterystycznych dla tego języka. W sumie składa się z 39 liter: Аа, Әә, Бб, Вв, Гг, Дд, Ее, Ёё, Жж, Җҗ, Зз, Ии, Йй, Кк, Лл, Мм, Нн, Ңң, Оо, Өө, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Үү, Фф, Хх, Һһ, Цц, Чч, Шш, Щщ, Ъъ, Ыы, Ьь, Ээ, Юю, Яя.

Język tatarski, obok rosyjskiego, jest językiem urzędowym w Republice Tatarstanu (na mocy przepisów Ustawy Republiki Tatarstan "O językach narodów Republiki Tatarstan" z 8 lipca 1992 roku). Zarówno w Tatarstanie, jak i w miejscach zamieszkiwania tatarskiej diaspory funkcjonuje rozwinięta sieć ośrodków naukowych i wychowawczych, w których używany jest język tatarski, takich jak: ośrodki nauki przedszkolnej, szkoły podstawowe i średnie z tatarskim językiem nauczania wszystkich przedmiotów, a także szereg szkół, w których język tatarski nauczany jest jako odrębny przedmiot.

Oprócz tego, iż język tatarski jest zarówno przedmiotem nauczania, jak i językiem wykładowym na kierunkach filologicznych Kazańskiego Uniwersytetu Państwowego, w instytutach i akademiach pedagogicznych, język tatarski jako język wykładowy używany jest także na Wydziale Prawa oraz Wydziale Dziennikarstwa Kazańskiego Uniwersytetu Państwowego, w Konserwatorium Kazańskim oraz Państwowym Kazańskim Instytucie Sztuki i Kultury.

W języku tatarskim wydawane są podręczniki, literatura naukowa, piękna, publicystyczna, ukazują się dziesiątki gazet i czasopism, używany jest on w audycjach radiowych i telewizyjnych oraz jako język spektaklów teatralnych. Głównymi ośrodkami nauczania języka tatarskiego są Wydział Filologii i Historii Tatarskiej Kazańskiego Uniwersytetu Państwowego, Katedra Filologii Tatarskiej na Wydziale Filologicznym Baszkirskiego Uniwersytetu Państwowego, Wydział Filologii Tatarskiej Tatarskiego Państwowego Uniwersytetu Humanistyczno- Pedagogicznego w Kazaniu oraz Instytut Języka, Literatury i Sztuki Akademii Nauk Republiki Tatarstanu.

Na początku 2009 roku tatarskie organizacje społeczne rozpoczęły zbiórkę podpisów poparcia dla nadania językowi tatarskiemu statusu języka urzędowego Federacji Rosyjskiej. Działania te przeprowadzane są w ramach akcji «Мин татарча сөйләшәм!/Min Tatarça söyläşäm» (Mówię po tatarsku!).

W języku tatarskim prowadzona jest Tatarska Wikipedia powstała 15 września 2003. W 2016 roku ukazał się pierwszy przekład Biblii na język tatarski.

Country

Rosja

Rosja, Federacja Rosyjska (, Rossija, ;, Rossijskaja Fiedieracyja, ) – państwo federacyjne rozciągające się od wschodniej Europy (z eksklawą w Europie Środkowej) przez północną część Azji do Oceanu Spokojnego , składające się według swojej konstytucji z 85 podmiotów federalnych.

Federacja Rosyjska jest największym państwem na świecie pod względem powierzchni oraz szóstym pod względem wielkości w historii świata. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce. Rosja należy do największych gospodarek świata, pod względem PKB zajmuje 6. miejsce na świecie. Państwo rosyjskie dysponuje największymi na świecie zasobami naturalnymi i źródłami energii. Rosja jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji, m.in. jednym z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ, G20, Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, Wspólnoty Niepodległych Państw , Szanghajskiej Organizacji Współpracy i odgrywa znaczącą rolę w polityce światowej.

Język

Tatar language (English)  Lingua tatara (Italiano)  Tataars (Nederlands)  Tatar (Français)  Tatarische Sprache (Deutsch)  Língua tártara (Português)  Татарский язык (Русский)  Idioma tártaro (Español)  Język tatarski (Polski)  鞑靼语 (中文)  Tatariska (Svenska)  Limba tătară (Română)  タタール語 (日本語)  Татарська мова (Українська)  Татарски език (Български)  타타르어 (한국어)  Tataarin kieli (Suomi)  Bahasa Tatar (Bahasa Indonesia)  Totorių kalba (Lietuvių)  Tatarisk (Dansk)  Tatarština (Česky)  Tatarca (Türkçe)  Татарски језик (Српски / Srpski)  Tatari keel (Eesti)  Tatárčina (Slovenčina)  Tatár nyelv (Magyar)  Tatarski jezik (Hrvatski)  ภาษาตาตาร์ (ไทย)  Tatāru valoda (Latviešu)  Ταταρική γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng Tatar (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com