Taal - Kirgizisch

Taal  >  Kirgizisch

Kirgizisch

Het Kirgizisch (кыргыз тили, kyrgyz tili) is een taal die behoort tot de noordwestelijke Turkse talen. Het Kirgizisch wordt hoofdzakelijk in Kirgizië gesproken, waar het sinds 2001 naast het Russisch de officiële taal is, maar ook door Kirgiezen in alle buurlanden van deze voormalige sovjetrepubliek en bovendien in Rusland, Afghanistan en Turkije. Er zijn 2 à 3 miljoen sprekers, waarvan ongeveer 430.000 in China.

Van de 15e tot de 20e eeuw gebruikten de Kirgiezen het Tsjagatai als schrijftaal. Het Kirigzisch ontwikkelde zich in de jaren '20 van de 20e eeuw, na de Russische Revolutie, als schrijftaal. Het eerste alfabet was gebaseerd op het Perzisch-Arabische alfabet. In 1926 werd het Uniform Turks alfabet van de Sovjet-Unie ook voor het Kirgizisch ingevoerd. In 1940 werd dit alfabet vervangen door het huidige aangepaste cyrillische alfabet. In Sinkiang voerden de Kirgiezen echter het Perzisch-Arabische alfabet weer in.

In 1990 besloot de Kirgizische regering om uiterlijk 2005 een Latijns alfabet op basis van het Nieuw-Turkse alfabet in te voeren, dat ontwikkeld werd tot 1995. Dit alfabet was gebaseerd op de Latijnse transliteratie van het Kazachs. Deze plannen zijn echter nooit tot uitvoering gebracht.

Het Kirgizische cyrillische alfabet is vrijwel identiek aan het Russische alfabet: het telt drie extra tekens: ң, ү en ө. Sommige letters worden alleen in (Russische) leenwoorden gebruikt. De uitspraak van de Kirgizische letters (in IPA-symbolen) staat met hun Latijnse transcriptie in onderstaande tabel vermeld:

Land (geografie)

Kirgizië

Kirgizië of Kirgistan (Kirgizisch: Кыргызстан), officieel de Kirgizische Republiek (Kirgizisch: Кыргыз Республикасы, Kyrgyz Respublikasy), is een land in Centraal-Azië. Het land is een binnenstaat en wordt begrensd door Oezbekistan, Kazachstan, China en Tadzjikistan. De helft van het land, dat een totale oppervlakte heeft van, ligt boven 3000 meter hoogte in het Tiensjangebergte. De hoofdstad is Bisjkek in het noorden van het land.

Vanaf de 19e eeuw kwam Kirgizië stap voor stap onder het gezag te staan van het Russische Rijk en later de Sovjet-Unie. In 1936 werd Kirgizië een socialistische sovjetrepubliek. Bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie verklaarde Kirgizië zich in 1991 onafhankelijk en in 1993 werd een grondwet van kracht die het staatshoofd verregaande bevoegdheden geeft.

Taal

Kirghiz language (English)  Lingua kirghisa (Italiano)  Kirgizisch (Nederlands)  Kirghize (Français)  Kirgisische Sprache (Deutsch)  Língua quirguiz (Português)  Киргизский язык (Русский)  Idioma kirguís (Español)  Język kirgiski (Polski)  柯尔克孜语 (中文)  Kirgiziska (Svenska)  Limba kirghiză (Română)  キルギス語 (日本語)  Киргизька мова (Українська)  Киргизки език (Български)  키르기스어 (한국어)  Kirgiisin kieli (Suomi)  Bahasa Kirgiz (Bahasa Indonesia)  Kirgizų kalba (Lietuvių)  Kirgisisk (Dansk)  Kyrgyzština (Česky)  Kırgızca (Türkçe)  Киргиски језик (Српски / Srpski)  Kirgiisi keel (Eesti)  Kirgizština (Slovenčina)  Kirgiz nyelv (Magyar)  Kirgiski jezik (Hrvatski)  ภาษาคีร์กีซ (ไทย)  Kirgīzu valoda (Latviešu)  Κιργιζική γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng Kyrgyz (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com